فاز ۶ — صفات، تفخیم و ترقیق

خَ   غَ   ضَ   قَ   طَ   صَ   ظَ   عَ

و علاوه بر این ۸ تا، حروف ا و ف هم در شرایط خاص می‌توانند مفخّم شوند (فاز ۵: الف استعلائیه).

اَلرَّحْمَٰنِ   ↔   اَلسَّمَاءِ   ↔   اَلطَّيِّبَاتِ   ↔   اَلشَّمْسِ

رازِ کار: نگاه کن حرف بعد از لام متحرک است یا ساکن؟ متحرک → قمری (بکش). ساکن → شمسی (نکش).

اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ

• قمری (۶) الْحَيُّ، الْقَيُّومُ، السَّمَاوَاتِ، الْأَرْضِ
• شمسی السَّـ در السَّمَاوَاتِ
• رَاء مرخوة — در الأَرْضِ (ر بعد از ا ساکن؟ بله: اَراکس → ر مضموم → مفخّم)
• نکتهٔ کلیدی لَا إِلَٰهَ = لا را نکش!

يسٓ  •  وَالْقُرْآنِ الْحَكِيمِ  •  إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ  •  عَلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ  •  تَنْزِيلَ الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ

• قمری (۶) الْقُرْآنِ — «اَلقُرآنِ» خیلی بمّ
• قمری (۶) الْمُرْسَلِينَ
• شمسی الْحَكِيمِ (ح متحرک؟ بله → حلقی)
• مفخّم صِرَاطٍ — ط
• رَاء الْمُرْسَلِينَ — ر بعد از ساکن کسره = نازک

إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ  •  وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ  •  لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ  •  تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ

• شریط — این آیه اصلاً شرط ندارد! ❌ نباید بگویی «لَیلَةِ القَدرِ خَیرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ» (شرطی می‌شود)
• قمری (۶) الْمَلَائِكَةُ، الرُّوحُ
• رَاء مرخوة خَيْرٌ — ر بعد از کسره (نازک)
• رَاء مرخوة أَمْرٍ — ر بعد از کسره (نازک)

وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَوْلُو الْعَصْمِ وَكَذَّبُوا حُجَّجَهُمْ  •  فَلَا غَافِطٍ لَهُمْ وَلَا نَكِيلٌ

• شریط — ❌ «فَلَا غَافِطٍ لَهُمْ وَلَا نَكِيلٌ» (شرطی می‌شود)
• رَاء ضَلَّ — لام + راء، ر بعد از ساکن فتح (حذف) = مفخّم
• رَاء وَلَا نَكِيلٌ — «نَكِيل» یعنی «وَكِيل» ← راء مقلوبه!

1. ۸ حرف مفخّم مستعلی را نام ببر. (۴ نمره)
2. تفخیم و ترقیق را تعریف کن. (۴ نمره)
3. ۵ مرتبهٔ تفخیم را نام ببر. (۵ نمره)
4. الف قمری و شمسی را تفاوت بده. (۶ نمره)
5. رَاء مقلوبه چیست؟ مثال بزن. (۳ نمره)
6. «لا» را چه می‌کنی؟ (۳ نمره)

پاسخ: ۱) راء + ق بعدش = کاملاً مفخّم ۲) قمری، ۶ همو ۳) شمسی ۴) قمری، ۶ همو ۵) راء بعد از کسره = مرخوة ۶) مرتبهٔ ۵ (مضموم به ساکن) = مفخّم ۷) راء مقلوبه (نَوَرَ) ۸) الف مستعلّیه، بمّ